Nöbetçi Eczaneler
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi’nden Prof. Dr. Kamil Çolak ile doktora öğrencisi Fatih Kızılorman tarafından yürütülen akademik araştırma, Osmanlı döneminde Kandıra’nın sanıldığından çok daha önemli bir merkez olduğunu ortaya koydu.
Araştırmaya göre 19. yüzyılda Kandıra; donanma için kereste sağlayan, İstanbul’un gıda ihtiyacını karşılayan, keten üretiminde bölgenin lokomotifi olan ve idari dönüşümlerin uygulandığı önemli merkezlerden biri olarak öne çıktı.
Osmanlı donanmasının ihtiyaçları Kandıra’dan karşılandı
Araştırmada, Kandıra’nın geniş ormanlarından elde edilen kaliteli kerestenin Osmanlı donanmasının gemi yapımında kullanıldığı belirtildi. Kerpe ve Kefken iskelelerinin ise İstanbul’un gıda ve deniz ticaretinde önemli rol üstlendiği ifade edildi.
Keten üretiminde zirveye ulaştı
Çalışmada, Kandıra’nın o dönem İzmit Sancağı’ndaki toplam keten üretiminin yaklaşık yüzde 38’ini tek başına karşıladığı bilgisine yer verildi. Bu üretim sayesinde ilçedeki bezirhanelerin kırsal sanayinin önemli merkezleri haline geldiği aktarıldı.
Göçlerle nüfus yapısı değişti
1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından Batum, Sohum ve Rumeli’den yaklaşık 5 bine yakın muhacirin Kandıra’ya yerleştirildiği, yeni köylerin kurulduğu ve tarımsal üretimin artırılmasının hedeflendiği belirtildi. Bu süreçle birlikte ilçenin demografik yapısının önemli ölçüde değiştiği kaydedildi.
Salgınlar 14 köyü boşalttı
Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri de 19. yüzyılın ilk yarısında yaşanan salgınlar oldu. 1841 yılı nüfus kayıtlarında 14 köyün tamamen boşalmış yerleşim olarak kaydedildiği, bunun başta veba olmak üzere salgın hastalıkların bölgede ciddi nüfus kayıplarına yol açtığını gösterdiği ifade edildi.
Hukuk sistemine dair dikkat çeken bulgular
Şer’iye sicilleri incelenerek hazırlanan çalışmada, Rum ve Ermeni vatandaşların Müslümanlara karşı dava açabildiği ve davaları kazanabildiği örneklere yer verildi. Ayrıca kadınların nafaka haklarının mahkeme kararlarıyla korunduğu ve küçük yaşta evlendirilen kız çocuklarının rüşt çağına ulaştıklarında evliliği reddetme hakkının yargı tarafından değerlendirildiği belirtildi.
Tanzimat’ın taşradaki önemli uygulama merkezlerinden biri
Araştırmaya göre 1864 Vilayet Nizamnamesi sonrasında taşradaki idari dönüşümlerin en yoğun hissedildiği yerlerden biri de Kandıra oldu. Çalışma, ilçenin Osmanlı’nın idari, ekonomik ve sosyal yapısında sanılandan çok daha kritik bir konuma sahip olduğunu ortaya koydu.
